Tầm soát các bệnh lý Động Mạch thường gặp

PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG:

Phình động mạch chủ là nơi thành động mạch chủ bị suy yếu, động mạch chủ là mạch máu chính vận chuyển máu từ tim đến não và tứ chi, chứng phình động mạch chủ thường xảy ra ở vùng bụng và được gọi là phình động mạch chủ bụng. Đoạn mạch máu yếu bị phình tăng kích thước được gọi là phình mạch (aneurysm). Phần lớn các trường hợp phình mạch không có triệu chứng báo trước. Nguy cơ xảy ra là chỗ phình sẽ vỡ, gây chảy máu ồ ạt vào khoang bụng (xuất huyết nội) và trụy mạch hoàn toàn, kèm nguy cơ cao gây tử vong. Siêu âm bụng là một phương pháp kiểm tra không xâm lấn giúp phát hiện phình động mạch chủ bụng cũng như xác định thời điểm động mạch có nguy cơ vỡ và cần điều trị.

BỆNH ĐỘNG MẠCH CẢNH

Động mạch cảnh là một cặp mạch máu cung cấp máu đến não và đầu. Bệnh động mạch cảnh xảy ra khi chất béo và các mảng sáp bám vào thành mạch máu, được gọi là “mảng xơ vữa” gây hẹp hoặc tắc làm  giảm dòng máu đến não. Tình trạng này thường kéo dài nhiều năm và khó nhận biết cũng như không có triệu chứng. Bệnh thường được phát hiện sau một cơn đột quỵ dù một số bệnh nhân có những cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), hay thỉnh thoảng giống như những cơn đột quỵ nhẹ. Các triệu chứng của một cơn đột quỵ bao gồm:

• Đột ngột tê hay yếu ở mặt hay chi, thường là một bên của cơ thể
• Nói khó và hiểu chậm (Trouble speaking and understanding)
• Đột ngột giảm thị lực một hoặc hai mắt
• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng
• Đột ngột đau đầu dữ dội nhưng không rõ nguyên nhân

Siêu âm Doppler là một phương pháp kiểm tra không xâm lấn giúp phát hiện chỗ hẹp này trên động mạch cảnh.

TẦM SOÁT: SIÊU ÂM BỤNG VÀ SIÊU ÂM DOPPLER ĐỘNG MẠCH CẢNH HÀNG NĂM

Phình động mạch chủ bụng và bệnh động mạch cảnh thường xảy ra ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ. Các yếu tố nguy cơ chính của hai bệnh lý này là hút thuốc lá, cao huyết áp, tiểu đường và rối loạn lipid. Đối với người Việt Nam các yếu tố nguy cơ này là rất cao. Do các bệnh lý này KHÔNG BIỂU HIỆN TRIỆU CHỨNG trong một thời gian dài, nên bệnh nhân cần phải phát hiện sớm, vì khi triệu chứng xuất hiện là đã quá trễ và thường là nặng, gây tàn phế do đột quỵ và tử vong vì phình động mạch. Siêu âm Doppler động mạch cảnh và siêu âm bụng giúp sớm phát hiện các bệnh lý nói trên, hai phương pháp kiểm tra này không xâm lấn và chi phí không cao..

Tất cả bệnh nhân có nguy cơ cao và bệnh nhân trên 50 tuổi cần phải làm siêu âm Doppler động mạch cảnh và động mạch chủ ít nhất một lần trong năm; một số bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ nghiêm trọng nên tầm soát siêu âm sớm hơn.